De koning onder de muziekinstrumenten
Het grootste, originele Barokorgel van Europa, ontworpen door Arp Schnitger en voltooid door zijn zonen Frans Casper en Johann George.
Het orgel wordt wel de koning onder de instrumenten genoemd. De muziek raakt je en het formaat van het orgel spreekt tot de verbeelding. Ons Schnitgerorgel, het grootste barokorgel in Europa, werd in 1721 gebouwd en wordt gezien als een waar meesterwerk.
Het Schnitgerorgel
Het grootste, originele Barokorgel van Europa – het Schnitgerorgel – bevindt zich in Academiehuis Grote Kerk Zwolle. Het orgel was bij de oplevering in 1721 – door de gebroeders Frans Casper en Johann George Schnitger, zoons van Arp Schnitger - het grootste instrument in ons land en wordt nog steeds gerekend tot een van de beste Barokorgels ter wereld. Het orgel bevat ruim 4000 pijpen en telt 64 sprekende stemmen. Het orgel wordt in stand gehouden door Stichting Schnitgerorgel Zwolle. Voor meer informatie over het orgel kan je dan ook kijken op de website van het Schnitgerorgel.
Restauratie
Bij de onderzoeken naar de staat van het orgel kwam naar voren dat het orgel er slechter aan toe is dan gedacht. Het restauratieplan van adviseur Cees van der Poel geeft dan ook veel handvatten voor de uit te voeren restauratie. Interessant gegeven hierbij is dat Flentrop tijdens de restauratie van 1954-56 veel overtollig oorspronkelijk materiaal bij het orgel heeft achtergelaten, wat in de afgelopen decennia rustig is blijven liggen. Dit materiaal kan nu als voorbeeld dienen voor de oorspronkelijke vormgeving van het orgel. De totale kosten van deze ingreep worden geraamd op ruim € 1,9 miljoen. We hopen per 2026 te beschikken over een gerestaureerde klank en kleur van het Schnitgerorgel in optima forma!
Academiehuis kiest voor eigen Michaëlstemming van het Schnitgerorgel
Deze restauratie wordt uitgevoerd volgens het goedgekeurde restauratieplan uit 2016. Op grond hiervan heeft de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed subsidie verleend, die is aangevuld met subsidie vanuit de Provincie Overijssel, giften en fondsen De gekozen stemming past binnen de uitgangspunten van de restauratie en de verleende vergunning daarvoor.
De Michaëlstemming is ontstaan vanuit de eerder gekozen Nordenstemming, die nauw aansloot bij de historische klankwereld van het orgel uit 1721. Verdere luistersessies, technische analyses en gesprekken met organisten, adviseurs en betrokken deskundigen en de Stichting Schnitgerorgel Zwolle hebben geleid tot een verdere verfijning van deze uitgangspunten in een eigen stemming voor het Zwolse Schnitgerorgel. Zie voor de technische uitwerking Notitie stemming Schnitgerorgel, variant H2a, pagina 6.
De gekozen modificatie laat de karakteristieke kern van de Nordenstemming onaangeroerd. Tegelijkertijd ontstaat met de Michaëlstemming een klank die recht doet aan het karakter, de historische betekenis van het orgel en de akoestiek van de kerk en die ruime gebruiksmogelijkheden biedt voor de beoogde toekomstige concertpraktijk, samenspel en programmering.
De wijziging vraagt een relatief beperkte aanpassing van het al gerestaureerde rugwerk. De begroting en de nog te werven middelen voor deze laatste fase van de restauratie blijven daardoor beheersbaar.
De afgelopen periode heeft de grote betrokkenheid bij het Schnitgerorgel opnieuw zichtbaar gemaakt. Zowel de voor- als tegenstanders van de stemmingen die zijn voorgesteld, hebben zich laten horen. Duidelijk is geworden dat de Michaëlstemming niet ver genoeg gaat voor een groep betrokkenen, onder wie bestuursleden van de Stichting Schnitgerorgel en organisten. Het Academiehuis ziet de toewijding en betreurt het dat ondanks het intensieve overleg en diverse sessies er geen gedragen compromis is bereikt.
De komende periode wordt gewerkt aan de verdere programmering van orgelconcerten tijdens de restauratieperiode en na oplevering van het orgel. Hiervoor wordt ingezet op een programmateam dat invulling gaat geven aan de muzikale toekomst van het Schnitgerorgel, vanuit de overtuiging dat we met deze stemming een ruime en interessante orgelprogrammering kunnen realiseren in Zwolle.
Bijlage: Notitie stemming Schnitgerorgel
